28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 – ΗΜΕΡΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΜΝΗΜΗΣ, ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΗΣ Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΙΘΙΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ 1940

Η 28η Οκτωβρίου αποτελεί διαχρονικό σύμβολο ελευθερίας, εθνικής αξιοπρέπειας και αντίστασης απέναντι στον φασισμό και την καταπίεση.
Σήμερα τιμούμε το ιστορικό «ΟΧΙ» του ελληνικού λαού, τον ηρωισμό των Ελλήνων στρατιωτών και τις θυσίες εκείνων που αγωνίστηκαν για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της πατρίδας μας.
Για εμάς, τους Έλληνες της Αιθιοπίας, η επέτειος αυτή έχει μια ιδιαίτερη ιστορική διάσταση, που συνδέει τις δύο πατρίδες μας μέσα από κοινές δοκιμασίες και αγώνες.
Η Αιθιοπία είχε ήδη γνωρίσει τη φασιστική επιθετικότητα της Ιταλίας, με την εισβολή της 3ης Οκτωβρίου 1935 και την κατοχή που ακολούθησε από το 1936 έως το 1941.
Η ελληνική παροικία της Αιθιοπίας, με μακρόχρονη παρουσία και σημαντική συμβολή στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας, βρέθηκε και αυτή αντιμέτωπη με τις συνέπειες της ιταλικής κατοχής.
Μετά την 28η Οκτωβρίου 1940, όταν η Ελλάδα αρνήθηκε με το «ΟΧΙ» του Ιωάννου Μεταξά, να υποκύψει στο ιταλικό τελεσίγραφο, οι Έλληνες της Αιθιοπίας βρέθηκαν σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, καθώς η Ιταλία αντιμετώπιζε πλέον την Ελλάδα ως εχθρική χώρα.
Στις 23 Δεκεμβρίου 1940, οι ιταλικές αρχές προχώρησαν στη σύλληψη Ελλήνων ανδρών ηλικίας 18 έως 50 ετών, τους οποίους χαρακτήρισαν αιχμαλώτους πολέμου.

Έλληνες αιχμάλωτοι. Μεταξύ αυτών και ο Νικόλαος Παπασίνος (όρθιος 2ος από δεξιά με το καπέλο). Πηγή Σταύρος Βινιεράτος.
Οι συλληφθέντες μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα κράτησης στο Ούρσο (Urso), κοντά στη Ντίρε Ντάουα, και στο Κουόραμ (Quoram), κοντά στο Ντεσί, όπου παρέμειναν για μήνες, μέχρι την απελευθέρωσή τους το 1941, από τις Βρετανικές στρατιωτικές δυνάμεις, οι οποίες εισέβαλλαν στην Αιθιοπία και έδιωξαν τους Ιταλούς το 1941.
Σύμφωνα με τα αρχεία της Ελληνικής Κοινότητας της Αντίς Αμπέμπας, στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Σαρκάμα, στο Ούρσο, εκτοπίστηκαν οι παρακάτω συμπατριώτες μας: Σταύρος Βαπορίδης, Δημήτριος Βλαχόπουλος, Χρήστος Γερασιμίδης, Κων/νος Γεωργακάς, Νικόλαος Γεωργακάς, Απόστολος Γιώτης, Πασχάλης Γιώτης, Ανδρέας Γκόψης, Πολύδωρος Ζέκος, Μιχαήλ Ζέκος, Πίνδαρος Ζερβός, Χριστόφορος Ζερβός, Δημήτριος Θωμάς, Παναγιώτης Κουτσούκης, Διονύσιος Μαγδαληνός, Σπυρίδων Μαγδαληνός, Γεώργιος Μπουζούβης, Διονύσιος Παναγιωτάτος, Νικόλαος Πολυταρίδης, Ανδρέας Πράντης, Νομικός Ρούσος, Διονύσιος Σγολόμπης, Κων/νος Σφακιανός και ο Αντώνιος Φυκίου. Επίσης, στο παραπάνω στρατόπεδο είχαν εκτοπιστεί, ο Παύλος Χατζηπαύλου και τα αδέλφια Αλέξανδρος και Κων/νος Βάγιας καθώς και ο Αλέκος Γκρου.

Επιστροφή των αιχμαλώτων. Πηγή Νικόλαος Μπουρμπούλης
Ο Γεώργιος Δούκας, κρατούμενος και αυτός στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Κόρεμ, σε άρθρο του, με τίτλο «Η Ιστορία της Ομογένειας», που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Το Φως της Αφρικής» (2001), αναφέρει τους παρακάτω συγκρατουμένους του: Γεώργιος Αναστασιάδης, Κων/νος Αντύπας, Γεώργιος Γιαννούκος, Γεώργιος Γιαννόπουλος, Ιωάννης Γκαλτής, Εμμανουήλ Δριτσώνας, Παναγιώτης Καββαδίας, Κ. Κανελάτος, Ευθύμιος Καραγιάννης, Βασίλειος Καραθανάσης, Κων/νος Κιούσης, Γεράσιμος Κομινάτος, Παύλος Κορδάς, Ιωάννης Κουφάλης, Φ. Λυναρδάτος, Εμμανουήλ Μαριάκης, Ιάκωβος Μαρής, Ευάγγελος Μουρελάτος, Φωκίων Νομπέλης, Χαρίλαος Παγιάσης, Χαρίλαος Παρρής, Νικόλαος Παπασίνος, Βασίλειος Παπατάκης, Κων/νος Παπατζήμας, Ιωάννης Πράντης, Κων/νος Πρωτογερέλης, Κων/νος Πύρσος, Γεώργιος Σιδερίδης, Γεώργιος Φίλης, Κων/νος Φίλης, Κων/νος Φιωράτος, Α.Φωκίου και ο Γεώργιος Χατζηανδρέας. Μεταξύ των κρατουμένων ήταν και ο Αρχιμανδρίτης Ηρωδίων και οι μαίες Κούλα Χαλκούση και η Τζένη. Αναφέρει με τα μικρά τους ονόματα, τον Δημήτριο (Μπαμπίνο), και τον μάγειρα Αποστόλη. Επίσης, στο παραπάνω στρατόπεδο είχαν εκτοπιστεί, ο καθηγητής μας, ο Σοφοκλής Μπινιάρης, ο Ηλίας Ταταλιάς, ο Κων/νος Μήτσου και τα αδέλφια Ευάγγελος και Νέστωρ Βαπορίδης.
Οι οικογένειές τους έζησαν την αγωνία, την αβεβαιότητα και τις στερήσεις του πολέμου, ενώ η ελληνική παροικία δοκιμάστηκε σκληρά.
Έτσι, ο Ελληνισμός της Αιθιοπίας έζησε το δικό του κεφάλαιο του Έπους του 1940, μακριά από την Ελλάδα, αλλά με την ίδια πίστη στην ελευθερία και την εθνική αξιοπρέπεια.
Η Ελλάδα και η Αιθιοπία, δύο χώρες με μακραίωνη ιστορία και πολιτισμό, βρέθηκαν αντιμέτωπες με τον ίδιο επιδρομέα, τη φασιστική Ιταλία, και συνδέθηκαν ακόμη περισσότερο μέσα από τις κοινές εμπειρίες του πολέμου, της κατοχής και της αντίστασης.
Σήμερα, 86 χρόνια μετά το ιστορικό «ΟΧΙ», οφείλουμε να διατηρούμε ζωντανή τη μνήμη όχι μόνο των ηρώων που πολέμησαν στα βουνά της Πίνδου και της Αλβανίας, αλλά και των Ελλήνων της διασποράς που υπέστησαν τις συνέπειες του πολέμου.
Ιδιαίτερα τιμούμε τους Έλληνες της Αιθιοπίας που συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν και υπέμειναν την αιχμαλωσία, αποτελώντας μια λιγότερο γνωστή, αλλά σημαντική σελίδα της ιστορίας του Ελληνισμού.
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας (Σ.Ε.Α.) αποτίει φόρο τιμής σε όλους όσοι αγωνίστηκαν, υπέφεραν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία και εύχεται στα μέλη, στους φίλους και στις οικογένειές τους:
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!
Η ιστορική μνήμη μάς ενώνει. Η ελευθερία μάς εμπνέει.
ΖΗΤΩ Η 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ!
ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΑΔΑ!
Άρθρο του Θεόδωρου Πανά
________________________________________
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ
1. George Roussos – «Greek POWs in Ethiopia», The Anglo-Ethiopian Society, News File, Winter 2005.
Προσωπική οικογενειακή μαρτυρία για τη σύλληψη Ελλήνων από τις ιταλικές αρχές στις 23 Δεκεμβρίου 1940, τη μεταφορά τους στα στρατόπεδα Ούρσο και Κουόραμ και την απελευθέρωσή τους το 1941.
2. Bernhard Lindahl – «Local History of Ethiopia: Dil Amba – Djibiet», Nordic Africa Institute, 2005. Ιστορική καταγραφή που περιλαμβάνει αναφορά στην απελευθέρωση Ελλήνων κρατουμένων κατά την προέλαση των συμμαχικών δυνάμεων στη Ντίρε Ντάουα το 1941.
3. Bahru Zewde – «A History of Modern Ethiopia, 1855–1991», Κεφάλαιο: «The Italian Occupation 1936–1941». Ιστορική μελέτη για την ιταλική εισβολή, την κατοχή της Αιθιοπίας και τις συνέπειές της.
4. Σύλλογος Ελλήνων Αιθιοπίας, Λεύκωμα 50 Χρόνια, 1975 – 2025, ένα Ταξίδι Μνήμης, Ταυτότητας και Προσφοράς.